Tính đến giữa tháng 9/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã chính thức vượt mốc 825 tỉ USD, tăng 29,4% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đi cùng với đà tăng trưởng thương mại ấn tượng này là diễn biến nhập siêu gia tăng, đạt lũy kế 23,5 tỉ USD. Đứng trước bức tranh vĩ mô này, GS.TS. Võ Xuân Vinh – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh doanh đã có những phân tích chuyên sâu, chỉ ra cả những tín hiệu tích cực lẫn các điểm nghẽn cốt lõi của khu vực doanh nghiệp nội địa.

Thương mại tăng bứt phá và bản chất của con số nhập siêu

Theo GS.TS. Võ Xuân Vinh, tốc độ tăng trưởng thương mại gần 30% cho thấy dòng chảy hàng hóa và nhu cầu sản xuất của nền kinh tế đang diễn ra rất mạnh mẽ. Nếu duy trì đà tăng hiện tại, quy mô thương mại của Việt Nam trong năm 2026 hoàn toàn có thể chạm mốc 1.200 tỉ USD.

GS.TS. Võ Xuân Vinh

Phân tích về con số nhập siêu 23,5 tỉ USD, GS.TS. Võ Xuân Vinh nhận định: “Ở góc độ vĩ mô, giá trị nhập siêu cao sẽ làm giảm GDP và tạo áp lực lên mục tiêu tăng trưởng hai con số. Tuy nhiên, xét về cơ cấu, thành phần nhập khẩu chủ yếu vẫn là máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu phục vụ sản xuất và chế biến hàng xuất khẩu. Đây là nguồn hàng tích trữ cần thiết để các doanh nghiệp tăng tốc phục vụ thị trường mùa cao điểm cuối năm”. Bên cạnh đó, nhập siêu gia tăng còn chịu tác động từ sự gia tăng của giá xăng dầu thế giới và chi phí logistics.

Thách thức của doanh nghiệp nội địa và giải pháp tháo gỡ từ chính sách

Dù quy mô thương mại chung mở rộng, GS.TS. Võ Xuân Vinh đặc biệt lưu ý một điểm nghẽn lớn: sức bật của khối doanh nghiệp nội địa vẫn còn hạn chế. Trong khi khu vực FDI đóng góp tới 634 tỉ USD và tiếp tục xuất siêu, nhiều doanh nghiệp trong nước lại đang đối mặt với gánh nặng chi phí.

Giáo sư chỉ rõ những nguyên nhân cốt lõi khiến doanh nghiệp nội khó bứt phá bao gồm chi phí vốn cao và khó tiếp cận thị trường vốn tạo gánh nặng tài chính lớn lên vận hành, cùng chi phí tuân thủ gia tăng khiến nhiều doanh nghiệp hoạt động kém hiệu quả, phải thu hẹp quy mô hoặc rời thị trường. 

Do đó, để giải quyết bài toán này, GS.TS. Võ Xuân Vinh đề xuất Nhà nước cần nhanh chóng can thiệp bằng các chính sách tài khóa và hỗ trợ thực chất thông qua việc tháo gỡ chi phí vốn, tăng cường xúc tiến thương mại & mở rộng thị trường (hỗ trợ doanh nghiệp trong nước tìm kiếm đối tác, tiếp cận khách hàng quốc tế nhằm thúc đẩy xuất khẩu), và giảm chi phí tuân thủ nhằm tối ưu hóa môi trường kinh doanh giúp doanh nghiệp yên tâm mở rộng quy mô.

Những phân tích và đề xuất chính sách vĩ mô này tiếp tục khẳng định vai trò và sứ mệnh của Viện Nghiên cứu Kinh doanh. Viện luôn chủ động nghiên cứu các biến động kinh tế vĩ mô, nhằm mang lại những sản phẩm khoa học giá trị, vừa đóng góp cho nền tảng lý luận, vừa trực tiếp tham vấn chính sách phát triển bền vững cho quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp.

Xem thêm thông tin chi tiết tại Báo Thanh Niên: https://thanhnien.vn/xuat-nhap-khau-vuot-moc-825-ti-usd-185260920211020866.htm 

Tin bài: Như Ý – Viện Nghiên cứu Kinh doanh